Ćwiczenia McKenziego na ból kręgosłupa lędźwiowego - na czym polega metoda i kiedy przerwać

Metoda McKenziego to jeden z najczęściej stosowanych przez fizjoterapeutów sposobów na ból dolnego odcinka kręgosłupa. Opracował ją nowozelandzki fizjoterapeuta Robin McKenzie, a jej pełna nazwa to Mechaniczna Diagnostyka i Terapia (MDT). Nie jest to jeden zestaw ćwiczeń dla wszystkich, tylko sposób szukania ruchu, który akurat w Twoim przypadku zmniejsza ból.

Na czym polega metoda McKenziego

Fizjoterapeuta prosi o wykonanie serii powtarzanych ruchów kręgosłupa - na przykład wyprostów w leżeniu na brzuchu albo skłonów - i obserwuje, co dzieje się z bólem. Kluczowe są trzy pytania:

• czy ból się zmniejsza, zwiększa, czy nie zmienia,
• czy ból promieniujący do pośladka lub nogi wycofuje się w stronę kręgosłupa (to tak zwana centralizacja),
• czy poprawia się zakres ruchu.

Na tej podstawie dobiera się kierunek ćwiczeń. U wielu osób z bólem lędźwiowym pomaga kierunek wyprostny, ale nie jest to reguła - u części pacjentów lepiej działa zgięcie albo ruch w bok.

Najczęstsze ćwiczenie: wyprost w leżeniu na brzuchu

To ćwiczenie najczęściej kojarzy się z metodą McKenziego. Pokazujemy je jako przykład, a nie zalecenie dla każdego:

1. Połóż się na brzuchu, dłonie oprzyj na wysokości barków, jak do pompki.
2. Wyprostuj łokcie i unieś górną część ciała, zostawiając biodra i miednicę na podłodze. Mięśnie pleców i pośladki pozostają rozluźnione.
3. Wytrzymaj chwilę w górze, wróć powoli na dół.
4. Powtórz około 10 razy, z każdym powtórzeniem sięgając odrobinę wyżej, jeśli ból na to pozwala.

Zwykle wykonuje się kilka serii w ciągu dnia. Liczbę powtórzeń i częstotliwość ustala fizjoterapeuta.

Kiedy przerwać ćwiczenie

Najważniejsza zasada metody: obserwuj ból w nodze.

• Kontynuuj, jeśli ból z pośladka lub uda przesuwa się w stronę środka pleców, nawet jeśli ból w samym krzyżu chwilowo jest wyraźniejszy.
• Przerwij, jeśli ból schodzi niżej w nogę, pojawia się drętwienie albo mrowienie stopy, albo objawy narastają po każdej serii.

Kiedy nie zaczynać ćwiczeń, tylko jechać do lekarza

Ćwiczenia nie zastępują diagnozy. Pilnie do lekarza albo na SOR, jeśli bólowi pleców towarzyszy:

• drętwienie krocza lub wewnętrznej strony ud, zaburzenia oddawania moczu albo stolca,
• narastające osłabienie nogi, opadanie stopy,
• gorączka, niewyjaśniona utrata masy ciała, przebyta choroba nowotworowa,
• ból po upadku lub wypadku.

Skonsultuj się też z lekarzem, jeśli ból jest bardzo silny w nocy i nie zmienia się przy żadnej pozycji.

Czy metoda McKenziego działa

Badania pokazują, że u części osób z bólem lędźwiowym metoda daje szybką poprawę, szczególnie gdy udaje się uzyskać centralizację bólu. W dłuższej perspektywie jej wyniki są podobne do innych aktywnych form fizjoterapii. Jej dużą zaletą jest to, że pacjent uczy się sam radzić sobie z nawrotami bólu.

Jak szukać fizjoterapeuty

Metodę stosuje wielu fizjoterapeutów, a część z nich ma certyfikat Instytutu McKenziego (oznaczenie Cred. MDT albo Dip. MDT). Na pierwszej wizycie fizjoterapeuta przeprowadzi wywiad, sprawdzi reakcję bólu na ruchy i pokaże ćwiczenia do domu.

Fizjoterapia na NFZ wymaga skierowania - kolejki w poszczególnych gabinetach sprawdzisz na stronie fizjoterapia na NFZ we Wrocławiu. Prywatnie skierowanie nie jest potrzebne.